နိုင်ငံတကာတက္ကသိုလ်တွေမှာ ကျောင်းတက်တဲ့အခါ စာတော်ရုံနဲ့ မပြီးပါဘူး၊ ကိုယ့်ရဲ့ ငွေကြေးကို ထိန်းချုပ်တတ်ဖို့ကလည်း ကျောင်းသားဘဝရဲ့ အဓိက Skill တစ်ခုပါ။
ကျောင်းသားဘဝမှာ လွတ်လပ်မှုတွေရလာသလို ကိုယ့်ရဲ့ အသုံးစရိတ်တွေကို ကိုယ်တိုင်စီမံခန့်ခွဲရတဲ့ စိန်ခေါ်မှုလည်း ရှိလာပါတယ်။ ဒီတော့ ပိုက်ဆံပြတ်လပ်တာ၊ အကြွေးတင်တာမျိုးတွေ မဖြစ်ရအောင် ဘယ်လို ပြင်ဆင် ကြမလဲဆိုတာ ဆွေးနွေးကြည့်ရအောင်!
၁။ သင့်ဝင်ငွေ စာရင်းသွင်းခြင်း (Know Your Income)
ပထမဆုံးနဲ့ အရေးအကြီးဆုံးအဆင့်ကတော့ တစ်လကို ကိုယ့်လက်ထဲ ဘယ်လောက်ဝင်လဲဆိုတာကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိထားဖို့ပါပဲ။ ဒါဟာ မိဘထံမှ လစဉ်ထောက်ပံ့ငွေ၊ အချိန်ပိုင်းအလုပ် (Part-Time Job) မှ ရငွေ၊ ဒါမှမဟုတ် ပညာသင်ဆု (Scholarship) တို့မှ ရရှိတဲ့ စုစုပေါင်းပမာဏ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီပမာဏကို အတိအကျသိထားမှသာ တစ်လစာ ဘတ်ဂျက်ကို မှန်ကန်စွာ ခွဲတမ်းချနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
၂။ မဖြစ်မနေ အသုံးစရိတ်များကို ပိုင်းခြားဖယ်ထားခြင်း (Essential Spending)
ရတဲ့ငွေထဲက လစဉ်ပေးရမယ့် မဖြစ်မနေ ကုန်ကျစရိတ်တွေကို အရင်ဆုံးဖယ်ထားရပါမယ်။ ဤစရိတ်များသည် အများအားဖြင့် လစဉ် ပုံသေနီးပါး ဖြစ်နေတတ်ပြီး ဥပမာအားဖြင့် အိမ်ငှားခ/အဆောင်ခ၊ သင်တန်းကြေး/ကျူရှင်ကြေး (လစဉ်ပေးရပါက)၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး စရိတ်နဲ့ ဖုန်းဘေလ်/အင်တာနက်ဘေလ် စတာတွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီစရိတ်တွေအတွက် ဘတ်ဂျက်ကို အရင်ဆုံး သီးသန့်ထားလိုက်ခြင်းဖြင့် စိတ်ပူစရာမလိုတော့ပါဘူး။
၃။ ပြောင်းလဲနိုင်သော စရိတ်ကို ထိန်းချုပ်ခြင်း (Controlling Variable Costs)
ဒါကတော့ ကိုယ်သုံးတဲ့အပေါ် မူတည်ပြီး အတက်အကျရှိတဲ့ စရိတ်တွေပါ။ ဒီနေရာမှာ ကျွန်မတို့ ချွေတာမှုတွေ အများဆုံး လုပ်နိုင်ပါတယ်။ ဥပမာအားဖြင့် အစားအသောက် စရိတ် မှာ အပြင်စာ လျှော့စားပြီး ကိုယ်တိုင် ချက်စားခြင်းဖြင့် ငွေအများဆုံး ချွေတာနိုင်ပါတယ်။ ဖျော်ဖြေရေး စရိတ် ကိုလည်း စျေးသက်သာသော ဒါမှမဟုတ် အခမဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေ (ဥပမာ- စာကြည့်တိုက်မှာ စာဖတ်ခြင်း၊ ပန်းခြံမှာ အပန်းဖြေခြင်း) နဲ့ အစားထိုးနိုင်ပါတယ်။ အဝတ်အစားအတွက်လည်း လျှော့စျေးကာလကို စောင့်ပြီး ဝယ်ယူခြင်းဖြင့် ထိန်းချုပ်နိုင်ပါတယ်။
ဝင်ငွေတိုးစေမည့် လက်တွေ့ကျသော လမ်းကြောင်းများ
ပိုက်ဆံချွေတာရုံနဲ့ မလုံလောက်တော့ဘူးဆိုရင် ပညာရေးကို မထိခိုက်စေမယ့် ဝင်ငွေရှာဖွေမှုလေးတွေ လုပ်ဖို့ လိုအပ်လာပါတယ်။
အချိန်ပိုင်းအလုပ်များ (Part-Time Jobs) ရှာဖွေပါ- ကျောင်းဝင်းအတွင်းမှာရှိတဲ့ စာကြည့်တိုက် လက်ထောက်၊ ကျောင်းသားသံတမန် သို့မဟုတ် ကျူတာလုပ်ခြင်း စတဲ့ အလုပ်တွေကို ရှာဖွေပါ။ ဒီအလုပ်တွေက ကိုယ့်ရဲ့ ကျောင်းချိန်ဇယားနဲ့ အကိုက်ညီဆုံး ဖြစ်ပါတယ်။
အွန်လိုင်းမှ ဝင်ငွေရှာခြင်း (Making Money Online)- အချိန်အားတဲ့အခါ ငွေပေးချေတဲ့ Online Survey Site တွေမှာ အကောင့်ဖွင့်ပြီး ဖြေဆိုခြင်း၊ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်ကျွမ်းကျင်တဲ့ ဘာသာရပ် (ဥပမာ- ဘာသာပြန်ခြင်း၊ Content ရေးသားခြင်း) နဲ့ပတ်သက်ပြီး Freelance အလုပ်ရှာဖွေခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်နိုင်ပါတယ်။
မလိုတာတွေ ပြန်ရောင်းပါ- ကိုယ့်အိမ်မှာ၊ အဆောင်မှာ မလိုအပ်တော့တဲ့ အဝတ်အစား၊ စာအုပ်တွေ၊ သုံးပြီးသား ပစ္စည်းတွေကို အွန်လိုင်း ပလက်ဖောင်းတွေမှာ ပြန်လည်ရောင်းချခြင်းဖြင့် ငွေသားချက်ချင်းရနိုင်ပါတယ်။
တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားဘဝဆိုတာ ပညာရှာရုံသာမကဘဲ ဘဝအတွက် ငွေကြေးစည်းကမ်း (Financial Discipline) ကို တည်ဆောက်ရမယ့် အချိန်ပါ။ အရေးကြီးဆုံးကတော့ သင့်ရဲ့ လစဉ် ဘတ်ဂျက်စာရင်းဇယား (Budget Spreadsheet) ကို ဖန်တီးပါ။ ဘယ်လောက်သုံးလဲဆိုတာကို တစ်ပတ်တစ်ခါ ပြန်စစ်ပါ။ ဒီလို စနစ်တကျ လုပ်ဆောင်မှသာ စာသင်ခန်းထဲမှာရော၊ စာသင်ခန်းပြင်ပမှာပါ စိတ်ဖိစီးမှုကင်းကင်းနဲ့ ဘဝကို ပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင် ဖြတ်သန်းနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်ရှင်။
အဆင်ပြေဆုံးဖြစ်မယ့် ဘတ်ဂျက် စီမံခန့်ခွဲတဲ့ နည်းလမ်း ဒါမှမဟုတ် Part-Time အလုပ်ကောင်းတွေ ရှာဖွေနိုင်တဲ့ နည်းလမ်း တွေကို နောက်ထပ် ဆွေးနွေးပေးရမလားရှင်?